Aan het einde van de 19e eeuw besloot België, dat zich ingeklemd voelde tussen grotere militaire machten zoals Duitsland en Frankrijk, een gordel van moderne verdedigingswerken te bouwen rond een strategisch belangrijke stad waar twee rivieren samenkomen. Deze plek was cruciaal voor transport en militaire bewegingen, waardoor men vreesde dat een vijandelijke invasie hier snel doorheen zou breken. Een vooruitstrevende militaire ingenieur kreeg de opdracht om een reeks forten te ontwerpen die samen een beschermende ring vormden. Eén van die forten werd tussen 1888 en 1892 gebouwd en gold destijds als bijzonder modern. Het had een driehoekige vorm, was omgeven door een diepe gracht en werd grotendeels opgetrokken uit beton, een materiaal dat toen nog relatief nieuw was in militaire architectuur. In het centrale gedeelte stonden gepantserde geschutstorens met zware kanonnen voor lange afstand en lichtere wapens voor verdediging van dichtbij.
Ondanks de innovatieve aanpak bevatte het ontwerp een fundamentele zwakte. De praktische ruimtes voor het dagelijkse leven van de soldaten, zoals keukens, slaapplaatsen en sanitaire voorzieningen, bevonden zich aan de achterzijde van het fort. Die kant was minder zwaar versterkt omdat men ervan uitging dat eigen troepen die zijde indien nodig konden heroveren. In werkelijkheid maakte dit het fort kwetsbaar voor aanvallen van achteren. Daarnaast was de ventilatie slecht ontworpen, waardoor rook en kruitdampen zich ophoopten tijdens gevechten, wat het leven binnenin zwaar en soms ondraaglijk maakte.
Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, werd het fort vrijwel meteen aangevallen door een oprukkend leger dat beschikte over extreem zware belegeringsartillerie. Deze wapens waren aanzienlijk krachtiger dan waar de constructie ooit voor ontworpen was. In enkele dagen tijd werd het fort bestookt met duizenden granaten, waaronder projectielen van uitzonderlijk groot kaliber. Het beton scheurde en bezweek op meerdere plaatsen, de binnenruimtes werden onleefbaar en de verdediging stortte snel in. Na korte maar intense gevechten werd het garnizoen gedwongen zich over te geven.
In de jaren na deze oorlog werd duidelijk dat de bestaande verdedigingswerken van België achterhaald waren. In een poging om zich beter voor te bereiden op toekomstige dreigingen, begon men in de jaren dertig met moderniseringen. Het fort werd uitgerust met verbeterde ventilatiesystemen, nieuwe artillerie, betere communicatie-infrastructuur en voorzieningen om luchtaanvallen te weerstaan. Ook kreeg het een rol als trainingslocatie voor militair personeel, wat aangeeft dat men het nog steeds als waardevol beschouwde binnen de defensiestructuur.
Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, werd het fort opnieuw ingezet. Dit keer verliep de aanval anders: naast artilleriebeschietingen speelde luchtmacht een belangrijke rol. Bommenwerpers richtten zich op zwakke punten zoals ventilatieschachten en externe installaties. Hoewel het fort inmiddels gemoderniseerd was, bleek het niet bestand tegen de snelheid en coördinatie van de aanval. Na enkele dagen van bombardementen en gevechten moest het garnizoen zich opnieuw overgeven.
Na het einde van deze oorlog verloor het fort zijn militaire betekenis volledig. Nieuwe vormen van oorlogsvoering maakten statische verdedigingswerken grotendeels overbodig. Het complex werd niet meer onderhouden en raakte in verval. Materialen werden verwijderd, delen van het ondergrondse systeem liepen onder water en de natuur begon het terrein langzaam terug te winnen.
Deze foto’s zijn gemaakt in Maart 2026.
