De Muur van Mussert staat op de Goudsberg bij Lunteren in de gemeente Ede. De muur maakte deel uit van het terrein van het Nationaal Tehuis, dat door de NSB werd gebruikt voor partijbijeenkomsten. Het bouwwerk werd in de jaren 1930 aangelegd als onderdeel van een groter bijeenkomstenterrein.
De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), opgericht in 1931 door Anton Mussert en Cornelis van Geelkerken, koos de Goudsberg als locatie voor haar massabijeenkomsten. Vanaf 1936 werden hier de zogenoemde Hagespraken gehouden. Tijdens deze bijeenkomsten spraken Mussert en andere NSB-leiders vanaf het centrale spreekgestoelte in de muur.
Tussen 1936 en 1940 vonden meerdere Hagespraken plaats op het terrein. De bijeenkomsten waren bedoeld als politieke manifestaties van de NSB. Mussert hield er toespraken voor partijleden en sympathisanten.
Na de Duitse bezetting van Nederland in mei 1940 bleef het terrein bestaan, maar de situatie van de NSB veranderde doordat de partij samenwerkte met de Duitse bezetter. Na de Tweede Wereldoorlog werd de NSB verboden. Mussert werd gearresteerd, berecht wegens collaboratie en landverraad en in 1946 geëxecuteerd.
Na de oorlog verloor het terrein zijn oorspronkelijke functie. De muur bleef echter behouden, terwijl veel andere materiële overblijfselen van de NSB verdwenen. Hierdoor groeide de historische betekenis van het bouwwerk als een van de weinige nog bestaande fysieke herinneringen aan de NSB.
In de decennia na de oorlog ontstond discussie over de toekomst van de muur. Historici, erfgoedspecialisten, overheden en maatschappelijke organisaties verschilden van mening over behoud of sloop van het bouwwerk.
In 2018 wees de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Muur van Mussert aan als rijksmonument. Daarmee kreeg het bouwwerk wettelijke bescherming als monument. De aanwijzing was gebaseerd op de historische betekenis van de locatie en haar zeldzaamheid als overgebleven NSB-erfgoed.
Sindsdien zijn verschillende plannen ontwikkeld voor restauratie en herbestemming van de locatie.
Deze foto’s zijn van Juni 2026.
